Staat van je Straat licht voor en creëert draagvlak

27 mei 2019

Bewoners krijgen inzicht in klimaatadaptatie

Hoe communiceer je over klimaatadaptatie met bewoners? Een vraag waar veel gemeenten voor staan. Gemeenten Zwolle, Oldenzaal en Zwartewaterland doen dit door hun bewoners meer inzicht te geven in de klimaatbestendigheid van hun eigen straat via de online tool Staat van je Straat van Sweco. Hiermee willen deze gemeenten bewoners en bedrijven bewust maken van de noodzaak van klimaatadaptieve maatregelen. BIGnieuws sprak hierover met Martijn Steenstra, adviseur Water en Ruimtelijke Ordening bij Sweco. 

Door Lambert-Jan Koops

Binnen Staat van je Straat worden de vier hoofdthema’s gelabeld met een waardering die loopt van van A (erg klimaatadaptief) tot en met E (weinig klimaatadaptief).

 

“We hebben Staat van je Straat ontwikkeld omdat we gemerkt hebben dat klimaatadaptatie voor veel gemeenten een enorme opgave is. Er is wel aandacht voor, maar het is lastige materie omdat zo’n zestig procent van het oppervlak in de steden uit privaat terrein bestaat. Dat betekent dus dat de hulp van de inwoners nodig is. Het motiveren van de burgers vergt echter meer dan alleen de boodschap vanuit de gemeente dat hun hulp gewenst is. 
Informatie over de gevolgen van klimaatverandering wordt nu vaak te abstract en te technisch aan de inwoners voorgeschoteld, waardoor inwoners niet de noodzaak voelen om mee te werken. Voor waterlast zijn er bijvoorbeeld kaarten beschikbaar die laten zien wat de situatie in een straat is als er 60 millimeter water per uur valt. Dat is op zich duidelijke informatie, maar de meeste burgers kunnen daar vaak niets mee. Ze zien weliswaar een bepaalde waterstand geschetst, maar kunnen lastig inschatten of dit erg is als deze situatie eens in de 100 jaar voorkomt. Is er in die situatie nu wel of niet iets aan de hand voor hen? Ze willen snel inzicht in de situatie.” 

Labels
Om duidelijkheid te scheppen voor burgers krijgt elke straat binnen Staat van je Straat op basis van een toets een label toegekend op de vier hoofdthema’s overstromingen, wateroverlast, droogte en hitte. De labels lopen van A (erg klimaatadaptief) tot en met E (weinig klimaatadaptief). Hiermee krijgen de bewoners in één oogopslag een overzicht van de klimaatrobuustheid van hun eigen straat. “Het leek ons logisch om met labels te werken omdat de meeste mensen al bekend zijn met dergelijke labels. Omdat we de labels combineren met kleuren, van groen voor A tot en met rood voor E, komt de status van een straat nog duidelijker naar voren. We geven daarbij per thema een label. De slechtste van de vier wordt het hoofdlabel van de straat, want het gaat om het signaal dat wordt afgegeven.” 
Met Staat van je Straat is elke straat in Nederland te toetsen op de risico’s van de gevolgen van de klimaatverandering. Nadat de gemeenten Woerden en Rijssen-Holten al met Staat van je Straat hebben gewerkt, gaan nu ook Zwolle, Oldenzaal en Zwartewaterland ermee aan de slag. “Vorig jaar zijn we gestart met gemeente Rijssen-Holten”, vertelt Steenstra. “Daar is het in eerste instantie intern gebruikt door de ambtenaren van die gemeente en zo hebben we de tool ook in Woerden geïmplementeerd. Zwolle, Oldenzaal en Zwartewaterland gaan Staat van je Straat echter extern gebruiken en zijn daarmee proefprojecten waarmee we willen onderzoeken of het communiceren met bedrijven en inwoners op deze manier goed werkt. In overleg met de betrokken gemeenten werken we nu aan de concept-producten, zodat we het geheel in het tweede kwartaal van 2019 kunnen uitrollen. In die periode willen we ook de feedback op de tool presenteren.” 

Draagvlak creëren
De drie gemeenten presenteren de data op verschillende manieren aan hun bewoners. Zo kunnen de bewoners van Oldenzaal straks op de website van de gemeente hun eigen straat aanklikken en direct zien hoe klimaatbestendig hun straat is. Zwolle verwerkt de gegevens in een storymap om te delen met bedrijven en voor Zwartewaterland is het project een pilot waarin foldermateriaal voor bewoners van gebieden die gaan worden aangepakt, wordt ontwikkeld. 
“Er zijn dus meerdere manieren om gebruik te maken van Staat van je Straat”, licht Steenstra toe. “Voor ons is het vooral belangrijk dat we de gemeenten en hun bewoners de mogelijkheid bieden om er samen uit te komen. Dat er inzicht ontstaat in datgene wat de gemeente doet in de openbare ruimte en wat bewoners kunnen doen om te helpen. Want dan kan er een gesprek plaatsvinden. Daarnaast is het ook een nuttige tool om draagvlak te creëren voor verandering in de openbare ruimte, bijvoorbeeld bij de herinrichting van een straat en om de consequenties van het eigen gedrag inzichtelijk te maken. Wanneer iedereen in de straat zijn voortuin dichttegelt en de bewoners tegelijkertijd ook het maximaal aantal parkeerplaatsen willen, dan veroorzaakt dat extra wateroverlast en hogere temperaturen in de zomer. De keuze bij herinrichting wordt daarmee een stuk duidelijker voor de burgers: nemen ze genoegen met minder parkeerplaatsen of accepteren ze de wateroverlast en hitte?”

Staat van je Straat is ook bedoeld als tool om draagvlak te creëren voor verandering in de openbare ruimte, bijvoorbeeld bij de herinrichting van een straat.

 

Gemêleerd beeld 
De informatie van Staat van je Straat bevat geen nieuwe informatie over de straten, maar combineert data die al beschikbaar zijn. Steenstra legt uit hoe het werkt: “We halen binnen Staat van je Straat open databestanden op en voegen daar gemeentelijke informatie aan toe. Door weging van de verschillende factoren komen we tot de labels en die zijn op hun beurt heel representatief omdat binnen dit systeem zo veel informatie wordt gebruikt.”
“De labels laten over het algemeen een gemêleerd beeld zien. Hittestress bijvoorbeeld is met name een probleem in de binnenstad en bij industriegebieden. Wateroverlast wordt vaak veroorzaakt door lokale inrichting, zoals de combinatie van betegelde tuinen en parkeerplaatsen. Droogte en overstromingen zijn daarentegen juist weer afhankelijk van grote structuren en worden bepaald door de grondsoort en hoogteverschillen. Voor experts zijn dit geen opmerkelijke resultaten, maar voor burgers is het wellicht wel een eye-opener dat ze bijvoorbeeld echt een bijdrage kunnen leveren aan het terugdringen van wateroverlast en hitte door hun tuin anders in te richten. Op die manier kan iedereen een bijdrage leveren aan de oplossing. Vergeet niet: het is de verwachting dat in 2050 bij zomerse stortbuien 25 procent meer neerslag valt in Nederland dan nu het geval is, dus we hebben het wel ergens over. Klimaatadaptatie is dan ook een onderwerp dat alle aandacht verdient.” 

Comments are closed.