Nieuwe mogelijkheden dankzij het GWSW

Nieuwe mogelijkheden dankzij het GWSW

Combinatie van datasets biedt nieuwe inzichten

Het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW) is een open gegevensstandaard die de gegevensuitwisseling voor de gemeentelijke watertaken standaardiseert. Deze standaard wordt ontwikkeld door de in Ede gevestigde Stichting RIONED. BIGnieuws sprak met Eric Oosterom, programmamanager bij deze organisatie, over de geschiedenis en opbouw van de standaard, de acceptatie door gebruikers en de mogelijkheden nu en in de toekomst. 

Door Lambert-Jan Koops

Omdat stedelijk waterbeheer onderdeel is van de openbare ruimte moeten ook de digitale ontwikkelingen van de betrokken partijen op elkaar aansluiten.

 

“Stichting RIONED werkt namens en voor ons domein al ruim tien jaar aan een gegevensstandaard, het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water. Dit is een ontologie, een hoog-semantische gegevensstandaard, wat wil zeggen dat zoveel mogelijk bestaande kennis van objecten en systemen, hun kenmerken en relaties (samenhang) en de beheeractiviteiten op gestructureerde wijze gemodelleerd is. De op dat model gebaseerde datasets zijn daarmee ook sterk gestructureerd en in samenhang gebracht, waardoor ze in feite als één samenhangende online database te bevragen en te behandelen zijn. Zoals ik nog zal toelichten, biedt dat allerlei voordelen en nieuwe mogelijkheden.”
“Terugkijkend heeft de ontwikkeling van de standaard langer geduurd dan verwacht omdat zowel de techniek (internetapplicaties) en het werkveld er nog niet klaar voor waren; we liepen te ver voor de troepen uit. Dankzij een convenant is er vanaf 2013 genoeg draagvlak en verwachten opdrachtgevers expliciet het gebruik van de standaard. Dat was een belangrijke stimulans voor de verdere ontwikkeling van onze datastandaard, de implementatie ervan in softwareapplicaties én het gebruik ervan. Het GWSW is opgebouwd vanuit toepassingsgerichte modules. Bij welke stappen in het beheerproces vindt data-uitwisseling plaats? Zo ontstonden onder meer de module voor inspectie en reiniging, de geo-module en uitbreidingen voor beheermaatregelen en hydraulisch modelleren. Voor de komende tijd staan er bovendien nog andere modules op het programma, onder andere voor gemalen en persleidingen.”

Het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water is een hoog-semantische gegevensstandaard waarin zoveel mogelijk bestaande kennis van objecten en systemen gemodelleerd is.

Semantisch web
De afgelopen jaren zijn linked data steeds belangrijker geworden en ook de bijbehorende webtaal RDF, om data te structureren, semantisch te verrijken en via het web te ontsluiten. Een ontwikkeling die naadloos aansloot bij de modellering van het GWSW. “Onze modelleertaal was direct om te zetten in RDF en met die omzetting zijn we helemaal klaar voor het semantische web, wat Wikipedia omschrijft als ‘een framework waarmee gegevens kunnen worden gedeeld en hergebruikt’. Het vergt van applicatieleveranciers echter ook een omzetting om mee te gaan met deze ontwikkeling.”
Een extra investering dus voor de software-ontwikkelaars, maar deze is meer dan de moeite waard stelt Oosterom. “Linked data geven de mogelijkheid om modellen en datasets te linken, dus op een systematische manier relaties leggen tussen concepten. Dit betekent dat werkelijk alles met alles te koppelen is, objecten, kenmerken, procesrollen, activiteiten, documenten, tekeningen, modellen, en ook bestaande informatiebronnen, zoals bijvoorbeeld productbibliotheken van fabrikanten waarin de specs van onderdelen zijn opgeslagen.”
Data uit zeer uiteenlopende bronnen zijn dus dankzij de huidige opzet aan elkaar te knopen, het semantisch web biedt echter ook de mogelijkheid om kennis op te slaan, zo merkt Oosterom op. “Kennis is toe te voegen aan onderdelen door er bijvoorbeeld normen, definities en restricties (eisen) over op te nemen of door hiernaar te verwijzen. Zo is het mogelijk om bijvoorbeeld van een pomp niet alleen de fysieke gegevens op te nemen, zoals de afmetingen, materialen en het vermogen, maar ook ondersteunende gegevens zoals de NEN-norm of contractspecificaties van die pomp. Uiteindelijk ontstaat dan een echt compleet en volledig overzicht van alles wat met een onderdeel te maken heeft!” 

Andere domeinen
Een volledig en verknoopt systeem is binnen één sector een nuttig doel, maar het wordt pas echt interessant als men verder kijkt dan alleen de eigen winkel en overgaat tot koppeling met andere domeinen. Oosterom: “Vanuit ons domein staat niets ons in de weg om te koppelen aan de modellen en databases van andere domeinen, zoals de BAG-adressen, CBS-data, datasets van wegbeheerders, enzovoort. Dankzij linked (open) data van bijvoorbeeld ook de basisregistraties en domeinregistraties wordt het komende jaren heel makkelijk om heel veel data te combineren, met alle voordelen van dien. Daarnaast kijken we natuurlijk ook naar de commerciële software die in het veld wordt gebruikt. Veel beheerapplicaties bevatten specifieke databases, die inmiddels veelal zijn om te zetten naar het GWSW-formaat. Daarmee ontstaan applicatie-onafhankelijke datasets (in RDF) die door allerhande applicaties kunnen worden bevraagd en benaderd. Kortom: het GWSW zal er op allerlei manieren toe bijdragen dat informatie kan worden uitgewisseld.”
Dat RIONED oog houdt voor andere partijen blijkt ook uit het feit dat het de afgelopen jaren steeds intensiever samenwerkt met andere partijen. Handig én nodig, volgens Oosterom: “Omdat stedelijk waterbeheer onderdeel is van een groter geheel, de openbare ruimte, moeten ook de digitale ontwikkelingen daar op elkaar aansluiten. Via linked data kan dat erg effectief. Wij lopen weliswaar nog voor op de rest, maar wat we doen sluit mooi aan bij bijvoorbeeld het Digitaal Stelsel Omgevingswet en wat Kadaster, Geonovum en CROW met linked data doen. Ook de Common Ground-beweging van de VNG sluit hierop naadloos aan.”

De architectuur van het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water, ontwikkeld door Stichting RIONED. 

Nulmeting
Binnen het GWSW zijn voor enkele specifieke beheeractiviteiten inmiddels kwaliteitseisen voor gegevens gespecificeerd. Gemeenten die willen weten in hoeverre hun beheerdatasets voldoen aan die kwaliteitseisen, kunnen via de tool GWSW Nulmeting kwaliteitsmetingen uitvoeren. Oosterom legt dit uit: “Het maakt nogal verschil of iemand hydraulisch wil modelleren of z’n dataset wil gebruiken omdat hij een reparatie of inspectie wil uitvoeren. Een gebruiker kan dus toetsen of zijn dataset voldoet aan de kwaliteitseisen die in het GWSW gespecificeerd zijn. Ook applicaties kunnen zich op de minimumeisen richten. Het biedt duidelijkheid voor iedereen en een impuls voor de gegevenskwaliteit.”
Het beschikbaar stellen van GWSW Nulmeting werpt inmiddels al zijn vruchten af: gemeenten gebruiken de tool niet alleen om hun eigen datasets te controleren, ook is het een startpunt voor regionale samenwerkingsverbanden die met behulp van de GWSW Nulmeting de datasets van verschillende gemeenten met elkaar vergelijken en verbeteren.
Oosterom is erg enthousiast over deze ontwikkeling: “We zien hiermee dat bij gemeenten al spontaan een open databeweging op gang komt. Voor de nulmeting zetten gemeenten hun dataset in onze GWSW Labsserver, waar ze voor andere apps beschikbaar is. De GWSW-server is te bevragen via linked data querytaal SPARQL. Elke dataset wordt ontsloten via WFS, zodat GIS-software live op die datasets kan kijken. En er vindt conversie plaats van de dataset naar het uitwisselformaat HydX richting hydraulische modelleersoftware. Veel gemeenten zijn van mening dat de in hun databases vastgelegde objectgegevens gewoon open data mogen worden en via de GWSW-server is dat gerealiseerd. Momenteel staan al van vijftig gemeenten datasets op die server en het zou me niks verbazen als dat aantal deze zomer is gegroeid tot honderd of zelfs honderdvijftig.”

Toekomst
Samenvattend denkt Oosterom dat linked data zoals het GWSW-model en daarop gebaseerde datasets veel mogelijkheden bieden voor het combineren van data. “Hoe meer partijen meedoen, hoe krachtiger het wordt. In de toekomst groeien we op basis van linked data toe naar BIM-bestanden, digital twins. De kracht van linked data is echt heel erg groot.” 

Share on facebook
Facebook
Share on google
Google+
Share on twitter
Twitter
Scroll naar top