De stad als gezonde habitat

23 april 2018

Op 18 april 2018 heeft de raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) het advies ‘De stad als gezonde habitat’ aangeboden aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

De raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) is het strategische adviescollege voor regering en parlement op het brede domein van de fysieke leefomgeving.

Omgevingswet
Een gezonde leefomgeving bereiken en in stand houden. Dat is een van de doelen van de Omgevingswet. Hoe dat in het omgevingsbeleid vorm moet krijgen, is voor veel overheden nog onduidelijk. Daarnaast speelt de vraag hoe een brede afweging gemaakt kan worden van belangen bij omgevingsvisies en omgevingsplannen en bij de praktijk van duurzame gebiedsontwikkeling. In het advies van de Rli biedt de raad hiervoor handreikingen. De vraag die centraal staat in dit advies luidt: “Hoe kan het omgevingsbeleid voor het stedelijk gebied zo worden ingericht dat gezondheidswinst wordt geboekt? Wat vraagt het van de rijksoverheid en decentrale overheden om dit mogelijk te maken?”

Toelichting
Volgens de raad kunnen Overheden meer gezondheidswinst boeken door niet alleen in te zetten op bescherming (klassiek milieubeleid), maar ook op bevordering van gezondheid. Gezondheid is namelijk meer dan de afwezigheid van ziekten. De leefomgeving moet ertoe uitnodigen dat mensen meer bewegen, minder stress ervaren, elkaar kunnen ontmoeten en kunnen participeren in de maatschappij. De raad werkt dit in het advies uit in handelingsperspectieven: voor beleid en instrumenten, voor kennis en ontwerp, en voor financiering en sturing.

Programma-DG Omgevingswet Erik Jan van Kempen (r) neemt het advies namens de minister van BZK  in ontvangst. Rli voorzitter Jan Jaap de Graeff (m) en raadslid Ellen Peper (l) Foto Fred Ernst

 

Versterking van beleid en benutting van instrumenten
Volgens de raad is gezondheidsbescherming in het omgevingsbeleid onverminderd van belang voor een gezonde leefomgeving. Er moet in Nederland ten minste voldaan worden aan geldende milieunormen. Maar om extra gezondheidswinst te boeken is inzet nodig op gezondheidsbevordering via verbetering van de leefomgeving. Zo kan een leefomgeving ontstaan die beweging, ontmoeting en ontspanning mogelijk en aantrekkelijk maakt. Overheden moeten beter samenwerken, opgaven combineren en de instrumenten uit de Omgevingswet optimaal benutten.

Ontwikkeling kennis en ontwerp
Kennisontwikkeling rond gezondheidsbevordering via de leefomgeving is essentieel. De werking van gezondheidsbevorderende maatregelen moet meer onderbouwd worden en lessen uit lokale interventies moeten beter worden gedeeld. Ontwikkel nieuwe hulpmiddelen zoals gezondheidskaarten of stresstesten voor een gezonde leefomgeving. Ontwerpsessies kunnen helpen om partijen vanuit verschillende achtergronden samen te brengen, elkaars taal te leren en gezamenlijk te werken aan creatieve oplossingen voor gezondheidswinst.

Versterking financiële basis en sturing
Bij investeringen in de leefomgeving moet niet alleen het gezondheidsverlies in beeld worden gebracht, maar juist ook de baten. Bij de evaluatie van de Woningwet in 2018 moet aandacht zijn voor de mogelijkheden voor corporaties om meer dan nu te investeren in een gezonde leefomgeving, in leefbaarheid en maatschappelijk vastgoed. Om de split incentive-problematiek te doorbreken, kunnen gemeenten, zorgverzekeraars en Rijk lokale preventiecoalities sluiten voor een gezonde leefomgeving. Overheden moeten bovendien meer werken in multidisciplinaire teams om de doorgaans gescheiden werelden van gezondheid en leefomgeving bij elkaar te brengen en integraal aan een gezonde leefomgeving te werken.

PDF: De stad als gezonde habitat: Gezondheidswinst door omgevingsbeleid

Comments are closed.